{"id":180,"date":"2020-07-14T21:15:06","date_gmt":"2020-07-14T20:15:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.angeloboezi.net\/?p=180"},"modified":"2020-07-14T21:15:06","modified_gmt":"2020-07-14T20:15:06","slug":"genitivo-del-delitto-e-della-colpa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.angeloboezi.net\/?p=180","title":{"rendered":"Genitivo del delitto e della colpa"},"content":{"rendered":"<p align=\"CENTER\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\"><b>Luigi Ceci<\/b><\/span><\/p>\n<p align=\"CENTER\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\"><b>Sintassi latina<\/b><\/span><\/p>\n<p align=\"CENTER\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\"><b>Genitivo del delitto o della colpa<\/b><\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\">I seguenti verbi, propri del linguaggio giudiziario, vogliono nel caso genitivo il nome del delitto o della colpa, anche, per analogia, nel linguaggio extragiudiziario:<\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\"><i>Absolvere<\/i> (assolvere): <i>improbitatis<\/i>, <i>maiestatis<\/i>.<\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\"><i>Accusare<\/i> (accusare): <i>furti<\/i>, <i>maleficii<\/i>, <i>parricidii<\/i>, <i>sceleris<\/i>, <i>coniurationis<\/i>, <i>avaritiae<\/i>, <i>ambitus<\/i>, <i>maiestatis<\/i>.<\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\"><i>Arcessere<\/i> (processare, chiamare in guidizio): <i>maiestatis<\/i>, <i>pecuniae<\/i> <i>captae<\/i>, <i>capitis<\/i>.<\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\"><i>Arguere<\/i> (accusare) <i>probri<\/i>, <i>facinoris<\/i>, <i>sceleris<\/i>.<\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\"><i>Convincere<\/i> (convincere) <i>repetundarum<\/i>, <i>maleficii<\/i>, <i>neglegentiae<\/i>, <i>inhumanitatis<\/i>, <i>amentiae<\/i>.<\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\"><i>Coarguere<\/i> (convincere, accusare) <i>avaritiae<\/i>, <i>indicii<\/i>.<\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\"><i>Condemnare<\/i> e <i>damnare<\/i> (condannare) <i>peculatus<\/i>, <i>caedis<\/i>, <i>iniuriarum<\/i>, <i>coniurationis<\/i>, <i>ambitus<\/i>, <i>furti<\/i>, <i>maiestatis<\/i>, <i>facinoris<\/i>, <i>proditionis<\/i>.<\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\"><i>Insimulare<\/i> (accusare, calunniare) <i>avaritiae<\/i> <i>ac audaciae<\/i>, <i>cupiditatis<\/i>, <i>probri, flagitii<\/i>.<\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\"><i>Postulare<\/i> (chiamare in giudizio, accusare) <i>capitis<\/i>, <i>repetundarum<\/i>.<\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\">Col genitivo si unisce talvolta l\u2019ablativo <i>crimine<\/i>, <i>lege<\/i>, <i>nomine<\/i>, <i>indicio<\/i>; mai con il genitivo <i>criminis<\/i>, <i>legis<\/i>, <i>nominis<\/i> ecc.<\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\">Spesso il nome del delitto o della colpa si pone in ablativo con <i>de<\/i>, raramente in ablativo senza preposizione.<\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\">Si dice sempre <i>accusare<\/i>, <i>arguere<\/i>, <i>damnare aliquem de vi<\/i>, <i>de veneficiis<\/i> (di violenza, di avvelenamento) e <i>accusare<\/i> <i>aliquem inter sicarios<\/i> (di assassinio).<\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\">Cic., <i>ad Herenn<\/i>. 2, 13:<i> Caelius iudex absolvit iniuriarum eum, qui Lucilium poetam in scaena nominatim laeserat<\/i>.<\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\">Ces., <i>bell. Gall.<\/i> 7, 19, 5: <i>Summae se iniquitatis condemnare debere<\/i>.<\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\">Ces., <i>bell. Gall.<\/i> 7, 20, 1: <i>Proditionis insimulatus<\/i>.<\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\">Cic., <i>pro Cluent.<\/i> 41, 116: <i>Reo damnato de pecuniis repetundis<\/i>.<\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\">Cic., <i>pro Rosc. Am<\/i>. 32, 90: <i>Sexcenti sunt, qui inter sicarios et de veneficiis accusabant<\/i>.<\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\">Altro \u00e8 il complemento del delitto o della colpa e altro il complemento della pena. Questa, quando \u00e8 indicata con termine non generico, va in ablativo (<i>carcere<\/i>, <i>exilio<\/i>, <i>pecunia<\/i>); quando \u00e8 indicata con termine generico, va in genitivo (<i>tanti<\/i>, <i>tantidem<\/i>, <i>pluris<\/i>, <i>minoris<\/i>, <i>dupli<\/i> ecc. ecc.).<\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\">Cic., <i>de prov. consul.<\/i> 15, 38: <i>multari imperatorem deminutione provinciae contumeliosum est<\/i>.<\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\">Nepote., <i>Milt<\/i>. 7, 6: <i>Causa cognita, capitis absolutus, pecunia multatus est<\/i>.<\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\">Condannare uno a morte si dice <i>aliquem capite<\/i> o <i>capitis damnare<\/i> o <i>aliquem morte multare<\/i>.<\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Courier New, monospace;\"><b>N.B.<\/b> La frase <i>accusare reum<\/i> si trova per la prima volta in Quintiliano; Nepote non ha <i>incuso<\/i>, <i>insimulo<\/i>, <i>coarguo<\/i>, <i>convinco<\/i>, <i>condemno<\/i>, ma <i>accuso<\/i>, <i>reum facio<\/i>, <i>damno<\/i>, <i>absolvo<\/i>, <i>arguo<\/i>; non sono dell\u2019et\u00e0 classica le frasi <i>damnare<\/i>, <i>condemnare ad bestias<\/i>, <i>ad leones<\/i>, <i>ad metalla<\/i> ecc. ecc.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Luigi Ceci Sintassi latina Genitivo del delitto o della colpa I seguenti verbi, propri del linguaggio giudiziario, vogliono nel caso genitivo il nome del delitto o della colpa, anche, per analogia, nel linguaggio extragiudiziario: Absolvere (assolvere): improbitatis, maiestatis. Accusare (accusare): furti, maleficii, parricidii, sceleris, coniurationis, avaritiae, ambitus, maiestatis. Arcessere (processare, chiamare in guidizio): maiestatis, pecuniae &#8230; <a title=\"Genitivo del delitto e della colpa\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.angeloboezi.net\/?p=180\" aria-label=\"Per saperne di pi\u00f9 su Genitivo del delitto e della colpa\">Leggi tutto<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[14,35,15,34,13],"class_list":["post-180","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ceci","tag-angelo-boezi","tag-genitivo-del-delitto-e-della-colpa","tag-luigi-ceci","tag-sintassi","tag-sintassi-latina"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.angeloboezi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/180","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.angeloboezi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.angeloboezi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.angeloboezi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.angeloboezi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=180"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.angeloboezi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/180\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":181,"href":"https:\/\/www.angeloboezi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/180\/revisions\/181"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.angeloboezi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=180"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.angeloboezi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=180"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.angeloboezi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=180"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}